TRADICIÓN ORAL DO

CONCELLO DE CERCEDA

Concello de Cerceda

Servizo de Normalización Lingüística

CPI O Cruce

Concello de Cerceda

http://www.cerceda.org

Servizo de Normalización Lingüística

http://normalizacioncerceda.blogaliza.org 

CPI O Cruce de Cerceda

http://centros.edu.xunta.es/cpiocruce/ 

Edición: Iván Méndez López

Imaxe da capa: Día da feira no Campo da Festa de Cerceda, 1947, de José Liaño Flores. Imaxe gañadora do I Certame de Fotografía Antiga do Concello de Cerceda

ISBN:

Este libro distribúese segundo os termos da licenza Creative-Commons 3.0 Recoñecemento-Non

comercial-Compartir segundo a mesma licenza. Pode achar unha copia desta licenza na ligazón seguinte:

http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/deed.gl 

Índice

Introdución 7

Autoría das recollas 8

Contos e lendas 10

A Estadea 10

A feira de Ordes 10

A pantasma da Silva 10

A pantasma do monte 10

A rapaza a bailar 10

A raposa preñada 11

A Santa Compaña 11

A Santa Compaña en Pazos 11

A Santa Compaña na Silva 11

A sombra 11

A sombra 11

Á volta da ruada 12

Lenda da Braña de Rus, Carballo 12

Lenda da Ponte Luzenda 12

Lenda do Couto de Recadeira 13

O camiño do difundo 13

O demo 13

Os aparecidos 13

O raposo e o gato 13

O tío Montes e os antroideiros 14

O tío Montes e o tío Pracio 14

O Toniño de Vilares e san Pedro 14

O Xanzón 15

O xigante Xerión 15

Remedio contra a sombra 15

Remedio para cortar a solta 15

Remedio para sacar o mal de ollo 15

Remedio para sacar o mal de ollo 16

Cancións, cantigas 17

A historia de Manuel do Campo 17

A Maruxiña 19

Cantiga da Baixa de Rodís 20

Muiñeira de Rodís 20

Muiñeira do Santo Amaro 21

O caneco 21

O merlo 22

O pirimpimpín 22

Quen teña viño 23

Xota de Langueirón 24

Amores e desamores 25

Arrolos e cantos de berce 32

Cerceda, parroquias e arredores 35

Cregos, igrexa e santos 36

Desafíos 38

Desprezos 41

Entroido 45

Festas 45

Mulleres 47

Nadal 49

Oficios 50

Vida cotiá 51

Xogos 56

Refráns 57

Consellos 57

Temporais 57

Vida cotiá 59

Introdución

 Co motivo do Día das Letras Galegas 2010, o Concello de Cerceda convocou o I Certame de recollida da tradición oral, en colaboración cos centros de ensino do municipio, o CPI O Cruce de Cerceda e o CEIP Celso Emilio Ferreiro da Silva, e destinado ao alumnado de secundaria. O certame consistía na recolla das lendas, contos, cantigas, cancións e refráns tradicionais que os e as nosas maiores conservan, co fin de contribuír a súa valorización entre as xeracións máis novas e para os conservar como parte do noso patrimonio cultural.

 A colaboración e a implicación do alumnado e mais do profesorado do CPI O Cruce no certame foi un éxito: compilaron centos de cantigas, contos e refráns, moitos deles inéditos e mesmo propios do noso concello. O seu duro traballo merecía a recompensa: o Concello de Cerceda decidiu compilar todos os textos recollidos e distribuílos co fin de publicitar o noso patrimonio oral.

O traballo que agora presentamos recolle tantos os textos gañadores como todos os traballos presentados. Do mesmo xeito, inclúe o traballo de campo realizado por Doleres García Iglesias que cedeu hai uns anos ao Concello de Cerceda no proxecto Voces veciñas.

 O libro está dividido en tres apartados: Contos e lendas., Muiñeiras, cancións e cantigas; e Refráns. Ademais, antes da compilación propiamente dita, relacionamos as persoas que participaron nesta certame, tanto a través como recompiladores e recompiladoras das cantigas, como as informantes, a quen o Concello de Cerceda agradece encarecidamente a súa dedicación, o seu tempo e, sobre todo, o seu extraordinario labor a prol da dignificación da nosa cultura tradicional.

José García Liñares, alcalde do Concello de Cerceda

Autoría das recollas

Chave: (B.B.V.)

Autor: Belarmino Bello Villaverde

Chave: (C.F.T.)

Autora: Coral Fuentes Tasende

Chave: (C. L. / A. L. / O. P.)

Autoría: Cristian Loureiro Raña, Adrián Loureiro Raña e Oscar Pereiro Fuentes

Chave: (C.L.M. / V.C.G.)

Autoras: Cecilia Lois Martín e Vanessa Casás Gacio

Chave: (C.R.A.)

Autora: Carina Regueira Arijón

Chave (D.P.)

Autoría: Darío Pereiro

Chave: (I.M.P.)

Autora: Inés Martínez Pena

Informantes:

Josefa Pombo, nada na Silva, de 74 anos de idade

Ricardo Pena, nado en Queixas, de 73 anos de idade

Chave: (J.C.L.)

Autora: Jennifer Calviño López

Chave: (J.J.V. / C.P.)

Autoría: Juán José Valier Salgado, Coral Pallas Liñares

Informantes:

Jesusa Fuentes Mosquera, nada en Tourio, Queixas hai 91 anos

Juan Valier Grela, nado no Castelo, Meirama hai 60 anos.

Chave: (L.R./ M.G. /L.P)

Autoras: Leticia Rodríguez Cabeza, Míriam García Raña, Lydia Pardo Becerra

Informantes:

Manuela Cabeza Iglesias, de 52 anos, nada en Belir

Gumersindo Raña Rama, de 82 anos, nado no Rego da Iña 

Clarisa Regueiro Castro, de 81 anos e nada en Rodís.

Chave (L.R.O.)

Autora: Lidia Raña Otero

Informante:

José Otero Santos, de 81 anos e nado en Cerceda

Chave: (L.V. / M. F. / D. P. / A. L.)

Autoría: Lara Vázquez Rodríguez, Marta Fraga Pereiro, Diego Pena Castiñeiras, Angel Lamas Castro

Informantes:

María Hermosinda Parceiro Loureiro, nada en Cerceda en 1944.

Pepa Lista, nada en Vilamarta en 1944

Melchor Rodríguez Peña, nado en Santabaia, residente en soandres, de 65 anos

Carmen Rodríguez Verdía, nada en Revirente e recollidas en Codesuso, Soandres (A Laracha), de 73 anos

Chave (M.O.D.)

Autora: Marta Otero Deus

Informantes:

Hermosinda Domínguez Vello, de 66 anos de idade, nada en Zas e recollidas en Queixas

María Fraga Rodríguez, de 75 anos, nada en Xesteda e recollidas en Queixas.

José Deus Dubra, de 75 anos, nado en Xesteda e recollidas en Queixas.

Chave: (M.L. / M. N. / D. R.)

Autores: Miguel Loureiro Ameijenda, Marco Nicolli Becerra e Dylan Raña Pose

Informantes:

Felisa Pallas Boquete, nada en Rodís en 1947.

Eusebia Pallas Cambre, nada no Toural (Rodís) en 1934.

Pilar Cabeza Golán, nada no Adro (Rodís) en 1940.

María Regueiro Fraga, nada en Barreiro (Rodís) en 1947.

Chave (N.P.)

Autora: Natalia Picón

Informante:

Dolores Gende Lois, de 73 anos de idade e nada nas Encrobas e recollidas en Queixas

José Picón Juncal, de 72 anos, nado na Espiñeira (Xesteda)

Andrés Muíño Tasende, de 64 anos de idade, nado no Vilar (Cerceda) e recollidas en Virís.

Chave: (R.B. / J.C. / R. F. / R.G.)

Autoría: Rubén Barreiro Bértoa, Judit Cabeza Martínez, Rubén Fariña Lista, Raquel González Rama

Informantes:

José Rama Rama, nado en Barral (Carballo) no ano 1929

María Josefa Pallas Mayo, nada na Silva, Rodís no ano 1926

Gumersinda Varela Gesto, nada en Telleira, Artes (Carballo) en 1934

Delmira Rama Varela, nada en Telleira, Artes (Carballo) en 1958

Chave (T.S.R.)

Autora: Tatiana S. R.

Contos e lendas

A Estadea

Un home viña de romaría e encontrou a Estadea. Cando mirou para o ceo, viu que esta facía círculos de luces no ceo e na terra e quedando el no centro. Logo os círculos cesaron e a estadea marchou. Días máis tarde, o home morreu.

(R.B. / J.C. / R. F. / R.G.)

A feira de Ordes

Un home dirixíase para a feira de Ordes, moi cedo, aínda era noite, e viu a capela da Silva aberta e dixo para si que lle daba gana de ir á misa. Entrou na capela e xa se dou conta de que aquilo non era normal, que aquelas persoas que estaban sentadas no banco e o cura non eran reais. Eran espíritos. Deu a volta e botouse a correr para marchar de alí e tan axiña como saíu para fóra, as portas cerráronse de golpe sen ninguén tocarlle.

(R.B. / J.C. / R. F. / R.G.)

Pola miña aldea e tamén nas vilas veciñas, cóntase a historia dun home que pasou unha noite pola igrexa e viu que estaba aberta, que se estaba dando misa. Entrou e estivo alí durante toda a cerimonia e, cando se acabou a misa, desapareceron todas as persoas e as velas apagáronse. Cando volveu en si, estaba no camiño da súa casa. Non sabía como chegara alí nin como saíra da igrexa. A xente pensaba que as persoas con que ese home estivo na misa estaban mortas, incluíndo o cura.

Ao día seguinte, o home foi xunto ao párroco para contarlle o sucedido e este díxolle:

-Hoxe á noite vaite á misa á mesma hora que onte e antes de acabar a misa marcha da igrexa porque se van pechar as portas e unha vez encerrado non sei que che poderá pasar.

(I.M.P)

A pantasma da Silva

Conta a xente da miña aldea (A Silva) que onde está actualmente o xardín da miña casa había antes un carreiro en que todas as noites aparecía o pantasma dunha nena sentada.

(I.M.P.)

A pantasma do monte

Nun monte da aldea había unha pantasma que vendía cousas e sempre lle dicían os nenos que se a vían lle tiñan que dicir que as cousas que vendía eran moi bonitas porque se non, collía o trigo das leiras mediante un remuíño de vento.

(I.M.P.)

A rapaza a bailar

Cando a miña avoa era moza, nunha romaría que había en Rodís, chamouna un mozo para ir bailar, e as que estaban tocando a pandeireta saíron a cantar:

Vaina levando con xeito,

vaina levando con xeito,

que ela é unha rapaza nova,

non a rebentes do peito.

(M.L. / M.N. / D. R.)

A raposa preñada

Unha raposa e un raposo foron a un galiñeiro coller galiñas. A raposa non podía pasar para dentro do cerrado porque estaba preñada. Daquela o raposo ía pasándolle as galiñas e ela carrexábaas á beira do río. Despois o raposo pasou coas galiñas todas cara a outra parte do río. A raposa esquecéuselle que estaba preñada e quixo facer o mesmo. Saltou pero caeu no río e afogou.

(L.R. / M.G. / L.P.)

A Santa Compaña

Di a xente maior que de noite non saían sos polos camiños, porque disque vían unha luz máis unha caixa dun defunto. Iso significaba que a persoa á que se dirixía a luz ía morrer. Pero os maiores agora din que eran pensamentos pola miseria que pasaban, sobre todo fame.

(C. L. / A. L. / O. P.)

A Santa Compaña en Pazos

Conta a lenda que nun lavadoiro da aldea de Pazos (Rodís), á hora que a xente saída de misa (sendo aínda inverno xa que era noite cedo), que a xente da Santa Compaña se vestía cunhas túnicas negras, e lle poñí medo a esa mesma xente recordando aos seus familiares lavando na roupa. Se isto pasaba, as persoas dicían que o familiar ao que lle recordaban, axiña morrería.

(M.L. / M.N. / D. R.)

A Santa Compaña na Silva

Un veciño da nosa aldea ía de noite por un camiño cando se atopou coa Santa Compaña, que lle preguntou:

-Queres ir para o ceo ou para o inferno?

-Quero ir para o ceo, respondeu o home.

Dito isto, o home comezou a levarse como se tivese resortes nos pés e acabou caendo nunha silveira. Logo tiveron que ir os familiares buscalo.

(I.M.P.)

A sombra

A sombra é un espírito que colle un meniño cando vai un enterro ou cando está no ventre da nai e esta vai a un. Recoñecese que o meniño colleu a sombra xa que non come, está pálido, non medra e sáenlle pelos vermellos na cabeza.

Hai varios xeitos de quitarlle a sombra a un rapaz: unha delas é lavar en auga con cinza, metelo tres veces rapidamente nun forno e envolvelo nunha saba branca, pasarlle un pouco de togo gateño polo lombo, que tres Marías recen unha Ave María e tres pai-nosos, arredor do neno ou, finalmente, tamén lla poden quitar pasándolle unha ovella por enriba.

Ao rematar estes ritos dise que o meniño cuspía unha especia de pelos de gato.

A sombra

Dise que cando un neno come moi pouco e non medra ten a sombra. Hai moitas formas de coller a sombra; se unha muller embarazada vai a un enterro e lle da a sombra do ataúde colle a sombra do falecido, se un gato está preñado ou unha ave está encubando os ovos e un rapaz salta por encima dese animal colle a sombra da cría...

Para quitar a sombra tamén existen varios modos de facelo. Algúns deles son:

Dúas Marías teñen que levar o rapaz que teña a sombra a xunto de unha silva que estea prendida polas dúas esquinas, ou xunto de un pexegueiro. Hai que pasar o rapaz nove veces por debaixo da silva mentres as Marías din:

    * María toma

    * E ti que me das?

    * Douche o ramo de San Blas

    * Eu recíboo, sano e a salvo, con poder se Dios e da Virgen María, un Padre Nuestro e un Ave María.

Despois rezábanse estas oracións varias veces, e ao rematar quedaban xunto á silva ou o pexegueiro pelo ou plumas do animal que lle dese a sombra.

Outra das formas de sacala era queimando un toxo macho, e as cinzas mestúranse con auga e sal e nesa auga lávase o rapaz. Para lavalo, hai que comezar polos pés e rematar pola cabeza. Unha vez lavado coase a auga para outro caldeiro con un pano. No pano

Quedan pelos ou plumas do animal que che dese a sombra, e a auga do caldeiro hai que ila tirar a unha encrucillada pola que pasen tres camiños.

 (L.R. / M. G. / L. P.)

Á volta da ruada

Un tío de miña nai contoulle a miña avoa que vindo unha noite dunha ruada en bicicleta viu pasar unhas luces, a caixa dun morto e a xente enloitda chorando. El, cheo de medo, tirou a bicicleta a marchou correndo para casa. Ao día seguinte díxolle a seus pais que pensaba que unha veciña que estaba moi enferma ía morrer porque vira a Estadea. Resultou que ao día seguinte morreu un home totalmente san e non a velliña como el supuxera.

(I.M.P)

Lenda da Braña de Rus, Carballo

Cóntase que nesta braña as augas eran moi brancas e limpas. Un día achegouse alí un gato negro e bañouse. A partir de entón, as augas volvéronse negras e tiñan propiedades curativas. Por iso, a xente acudía alí a curar as súas feridas. Por este motivo chámase a esta braña “Os Baños Negros”.

Tamén din polos arredores que se oen berros que ninguén sabe de onde veñen e que parece que proceden do fondo da Braña de Rus.

(R.B. / J.C. / R. F. / R.G.)

Lenda da Ponte Luzenda

Hai anos, na parroquia de Xesteda, nun lugar chamado a ponte Lucenza, a xente vía unha luz. A luz só se vía ao lonxe, se te achegabas ao lugar non conseguías divisala.

Unha noite, un home da aldea voltaba á súa casa e viu ou máis ben pareceulle ver, unha galiña na beirarrúa. O home quedou asombrado, preguntouse que faría aquel animal alí, pero non lle deu maior importancia e continuou o seu camiño a casa. Pero isto ocorreulle varias veces, cando pasaba por aquela beirarrúa moitas veces vía a galiña. O peor de todo era que el sabía que esa galiña non existía, non estaba alí, pero sempre a vía.

Despois da historia deste home a xente déuselle por pensar que aquela luz á que chamaban “a estadea” tampouco existía, que só eran alucinacións, que a xente vía cousas coa fame a algúns mesmo dicían que era cousa do demo.

(J.C.L.)

Lenda do Couto de Recadeira

Din que no Couto de Recadeira hai moito ouro metido nun caldeiro de cobre. Segundo uns, está no camiño que vai onde está o monumento megalítico, e segundo outros, debaixo da pena. Din que o deixaron alí os mouros.

(C.F.T.)

O camiño do difundo

Sempre se pensou que cando morría unha persoa, era un mal presaxio pasar polo camiño que recorría o defunto porque nos cruces aparecía a Estadea, que son luces do máis alá e persoas enloitadas que facía que a xente estremecese co temor.

Cando se pasaba por un camiño por onde se levaban os defuntos e cheiraba a cera, pensábase que pronto morrería unha persoa. O mesmo significaba levar a caixa dun morto atravesada.

(I.M.P.)

O demo

Dicíase que o demo perseguía a unha muller da vila veciña. Un día, dous homes atoparon o maligno enriba dun carballo e, como xa sabían a historia da muller, berráronlle:

-Baixa, baixa de aí!

-Vouvos matar! respondía o demo

Grazas a que estes homes se encararon co demo, este deixou de perseguir a pobre muller.

(I.M.P.)

Os aparecidos

Son moi típicas as historias que contan que os mortos aparecen porque necesitan axuda pero o certo é que este é un rumor que contan como real. Unha rapaza vivía coa súa avoa ata que un día unha muller faleceu. Para o enterro, a rapaza encargoulle a un xastre dous traxes negros, un para ela e outro para a súa avoa.

Unha noite aparecéuselle o espírito da avoa e díxolle:

-Puxéchesme un traxe negro e aquí non o podo usar. Mañá quero que traias a fouce e que mo raches.

-Pero iso é imposible! É un disparate!, dixo a rapaza.

-Ti fai o que che pido, por favor.

Finalmente, a rapaza decidiu realizar a petición da súa avoa e desde que o fico non se lle volveu a aparecer.

(I.M.P.)

O raposo e o gato

O raposo era moi fanfarrón. Daquela sempre contaba moitas valentías pois el era moi valente. Un día díxolle ao gato:

-Ai,compadre! E vostede cantas mañas sabe?

E díxolle o gato:

Eu unha sola.

Pois eu seille cento e vinte e un saco cheo.

 E nisto, veu por aí un can tras do raposo e do gato. O gato subiuse a unha árbore e quedou alí. Pero o can seguiu o raposo, ¡fun fun!, encima encima... e despois berráballe o gato desde a árbore:

Ai , ho , saca das do saco, que as vinte non che valen.

(C.F.T.)

O tío Montes e os antroideiros

Os rapaces da aldea querían ir correr o Antroido e matinaron de pedirlle a burra ao Tío Montes. Pero, quen lla había de pedir? Botáronno a sortes con palla e tocoulle ao sobriño do Tío Montes.

O sobriño foi onda o tío e preguntoulle:

-“Tocoume a min de dicirlle que queriamos ir correr o Antroido e queriamos pedirlle a burra”

Contestoulle o Tío Montes:

-“Pedida tédela. Levar, ou a levaredes ou non.”

O tío Montes e o tío Pracio

O can do tío Montes apareceu un día sen rabo; cortárallo o tío Pracio.

O tío Montes sabíao pero como eran amigos, como lle había reñer? Agardaba que llo contara o tío Pracio. Pero non llo contou, e un día que ían para a misa, díxolle o tío Montes:

-Sabes quen lle cortou o rabo ao can?

Díxolle o Tío Pracio:

-Non sabía nada. O que sei é que o que foi moito alcance non tiña

Ao final quedaron como amigos

.

O Toniño de Vilares e san Pedro

Un día chegou o san Pedro a casa do Toniño de Vilares dicindo que o quería levar para o ceo. Toniño díxolle:

-Home, non puideste avisar?

O san Pedro contestoulle:

-Pero xa te avisaron. Non che caeu o pelo?

-Si

-Non te caeron os dentes?

-Si

-Non te caeron as moas?

-Si

-Daquela, pois vente comigo.

(J.J.V. / C. P.)

O Xanzón

Un home de Erboedo chamado Xanzón, unha noite que viña das mozas montado na súa besta, alá por un piñeiral arriba, atacárono os lobos. El, por defender á súa besta, pelexou cos lobos e, con tan boa sorte, meteulle a man pola boca e pilloulle o rabo. Vírono do revés e aló vai a historia do Xanzón.

(J.J.V. / C. P.)

O xigante Xerión

Houbo un xigante chamado Xerión, poderoso e forte, que era moi malo. Un día veu un heroe chamado Hércules, que venceu a Xerión. Despois, a primeira muller que foi ata alí, ata esa poboación, puxéronlle de nome Coruña. Era o mesmo nome da poboación.

Remedio contra a sombra

Queimábanse noves toxos e recollíase a borralla. Logo engadíase auga. Bañábase a persoa nesa auga, comezando polos pés, cara a arriba, nunca ao revés. Ao acabar de bañar a persoa, coábase a borralla por un trapo ou toalla e observábase o trapo.

Se aparecían pelos de vaca ou de gato, a sombra era dun deses animais. Se aparecían plumas era unha ave, e se aparecían pelos de persoas era dun defunto.

(R.B. / J.C. / R. F. / R.G.)

Remedio para cortar a solta

Este mal afectáballes aos nenos e ás nenas que estaban en idade de andar e non o facía. Daquela dicíase que tiñan a solta atada.

Dicíase que unha muller podía coller a solta cando estaba embarazada e pasaba por debaixo dunha corda.

Para que un neno ou unha nena andase, había que cortarlle a solta. Para iso atábaselle os pés ou as mans cun cordel.

A nai levábao a un cruce de camiños e levaba unhas tesoiras no peto.

Tiña que agardar na encrucillada a que pasase unha persoa, fose home ou muller. Dábaselle as tesoiras e dicíaselle:

Persoíña que vés da fortuna:

córtame a solta a esta criatura.

A persoa debíalle cortar o cordel coas tesoiras

Outras persoas crían que un bo remedio para que un rapaz comezase a andar consistía en coller o neno da man cando as campás tocaban á misa das doce, e repetíase moitas veces:

As campás tocando

e o meu neniño andando.

(R.B. / J.C. / R. F. / R.G.)

Remedio para sacar o mal de ollo

Antes íase a unha meiga que collía unha cunca con auga bendita e un coitelo. Mollaba o coitelo en auga bendita e comezaba a facerlles cruces pola cara dicindo:

Con este coitelo e esta auga bendita

esta envexa heina de bendicir;

e heina de cortar tanto de aí, que aquí, de aló,

coma de alí, de aquí e de alá.

Meigas e bruxas aparten de aquí!

Por onde viñeron, volverán saír.

E a (nome e apelidos da persoa)

me deixarán.

Con el poder de Dios

Mentres se dicía esta oración, facíanse cruces, primeiro por diante: na testa, no nariz, na boca, no peito e na cintura. Despois por detrás: na cabeza, nas dúas paletas, na cintura e no lombo varias veces.

Había que ir nove días seguidos xunto á meiga para que repetise esta oración.

(R.B. / J.C. / R. F. / R.G.)

Remedio para sacar o mal de ollo

Hai que ir ao cemiterio e pillar a terra que levantan as toupas e botar esa terra en auga. Despois hai que lavarse con ela.

(R.B. / J.C. / R. F. / R.G.)

Cancións, cantigas

A historia de Manuel do Campo

Se queren oíla

ireilles contando

a vida privada

de Manuel do Campo

O Manuel do Campo,

como era moi listo,

saíu retratado

na caixa dos mistos.

O Manuel do Campo,

cando era pequeno,

á primeira moza

deixouna cun neno.

E cando era novo,

foi tunar a Mieres,

regresou pra casa

con sete mulleres.

E Manuel decía:

“Eu que vou facer,

que sete mulleres

n'as podo antender.

E morreulle unha,

pero el non ten pena

porque aínda lle queda

a media docena.

Pasou algún tempo

e, entre unhas e outras,

da fame e desgustos,

morréronlle todas.

Corréuselle a sona

do que lles facía.

Buscou e buscou

e ningunha o quería.

-“Non poido vivir

así deste xeito,

que eu a durmir solo

non estou afeito!”

E tiña unha burra

tan feita e tan linda

que a considera

como da familia.

E dixo Manuel:

-“Vou ao señor cura

que, se me autoriza,

cásome coa burra”.

E díxolle o cura:

-“Que o demo te vexa!

Eu non che autorizo

a burra na igrexa!”

Díxolle Manuel:

-”Élle a miña sorte!

Se non é na igrexa,

cásenos na corte.”

-“Prepara o pesebre

para a cerimonia

e tés que ir vestido

cunha albarda nova.”

-“Mire, señor cura,

por eso non seña,

que non hai casado

que albarda non teña”.

E díxolle o cura:

-”Para cousa ir ben-e,

hai que preguntarlle

á burra tamen-e”

E díxolle a burra:

“Eso si que non!

Teño outro máis guapo

na corte de Antón”.

-”Eu ben o coñezo

a ese galopín.

Non creo que sea

máis burro ca min”

E díxolle a burra:

-“Non presumas tanto!

Se non é tan burro,

ten outros encantos”.

-“Dáme un bico, burra,

que eu sei que me queres,

e non tou disposto

a que me despreces”

Contestoulle a burra:

-“Ti, que eres tan guapo

bícame se queres

debaixo do rabo”

E Manuel, celoso

e cheo de furia,

colleu o coitelo

e matou a burra.

Despois de facelo,

botouse a chorar-e.

-“Eu, á miña burra

n'a podo olvidar-e”.

“Adios, miña burra,

miña compañeira.

Mañán te levaba

co millo á feira.”

Contestoulle a burra:

-“Tócate o carallo!

O millo se queres

lévalo no carro”.

E a burra, de morta,

regañaba os dentes

e ía decindo:

-“Adios, meus parentes!”

E a burra, de morta,

levantaba o rabo

e botaba flores

para Manuel do Campo.

(M.L. / M.N. / D. R.)

A Maruxiña

Eu querer, quéroche ben.

Eu téñoche admiración,

pero casarme contigo

non mo pide o corazón.

Ai, Maruxiña,

eu ben cho dicía

que o andar de noite

é unha tolería.

Ai, Maruxiña,

non é nada malo

darlle un biquiño

a un namorado.

Ai, Maruxiña,

detrás dun valado

dáme un biquiño

que non é pecado

Ai, Maruxiña,

Detrás dun codeso

Dáme un biquiño

Que eu ben cho merezo.

(C.L.M. / V.C.G.)

Cantiga da Baixa de Rodís

Déixame segar a herba,

déixama poñer no feixe,

déixame deixar o mundo

para que o mundo me deixe.

Ai la le la le la

ai la le la le la la

Non te cases con ferreiro

Que é moi malo de lavar.

Cásate con mariñeiro,

Que vén lavado do mar.

Nena que vendes as peras,

Cantas che mandaron dar?

Para ti, meu queridiño,

non mas mandaron contar.

-Sempre andas preguntando,

ond'a rula ten o niño.

-Teno na horta¹ do cura

debaixo dun ramalliño.

Miña nai doume unha

tunda co aro dunha peneira.

Ten vergonza miña nai

que vén a xente da feira.

(M.L. / M.N. / D. R.) e (L.V. / M.F. / D.P./ A.L.)

Muiñeira de Rodís

Santa Comba de Xesteda

ten uns zapatiños brancos.

San Martiño de Rodís

vaillos ver os días santos.

Ailalá, ailalá

ailalá, ailalá

O cura de Vigo é xastre,

o de Marín, mariñeiro,

o de Ourense, afiador,

e o de Rodís, don Ribeiro

Ailalá, ailalá

ailalá, ailalá

Cara de cañoto seco,

cara de cañoto seco:

vai calando, vai calando,

que eu contigo non me meto.

Ailalá, ailalá

ailalá, ailalá

(M.L. / M.N. / D. R.)

Muiñeira do Santo Amaro

Señor cura, señor cura,

Señor cura, señor cura,

a doutrina non lla sei,

pídame unhas cantiguiñas, pídame unhas cantiguiñas,

que eu llas repenicarei.

Moza bonita no mundo,

Moza bonita no mundo

non debera de nacer,

porque fai como a mazá,

porque fai como a mazá

todos a queren comer.

Ser solteiro é boa cousa,

ser solteiro é boa cousa

e ser casado tamén.

Deixarei para cando morra,

deixarei para cando morra

pensar no que me convén.

Por dicir Viva San Roque!

Por dicir Viva San Roque!

prenderon o meu irmán,

agora que o soltaron,

agora que o soltaron

Viva San Roque e o can!

(C.L.M. / V.C.G.)

O caneco

Miña nai a min berroume

por botar un ferrancholo,

se o botei fixen ben

tamén o botou Manolo,

tamén o botou Manolo, tamén o botou Manolo.

Miña nai a min berroume

por botar un ferrancholo

E súmballe o caneco e o caneco sumba,

e súmballe o caneco e o caneco sumba, sumba.

E súmballe o caneco e o caneco sumba,

e súmballe o caneco e o caneco sumba, sumba.

Vindo dos polbos da illa

parei no medio do mar

agora dime rapaza

cantos polbos che hei botar.

Cantos polbos che hei botar, cantos polbos che hei botar.

Vindo dos polbos da illa

parei no medio do mar.

E súmballe o caneco…

Boteiche un polbo na saia

túa nai ben me mirou.

Agora vaite queixar ao cono que te botou.

Ó cono que te botou, ó cono que te botou.

Boteiche un polbo na saia

Túa nai ben me mirou.

E súmballe o caneco…

(C.L.M. / V.C.G.)

O merlo

O merlo e maila merla

ían polo prado abaixo.

O merlo como era pillo

meteu a merla debaixo.

O merlo e maila merla

ían polo campo arriba.

O merlo como era pillo

botoulle a pata por riba.

San Antonio de Catoira,

casamenteiro das vellas,

por que non casas as novas?

Que mal che fixeron elas?

Aí vos vai a despedida

Aí vos vai a derradeira

Acabouse o chiculate

Rompeu a chiculateira.

(C.L.M. / V.C.G.)

O pirimpimpín

Teño dentro do meu peito,

unha laranxa partida

para darlle ao meu amor,

O pirim pirim pim pim

para darlle a miña vida.

Pirimpimpín, pim, pim, pim, pim,

Manolo vira para cá

María vira para aquí.

Pirimpimpín, pim, pim, pim, pim,

Manolo vira para cá

María vira para aquí

De Portugal me mandaron

tres peras nun ramalliño,

quen me dera a min sabere

O pirim, pirim, pim, pim,

quen me ten tanto cariño.

 Pirimpimpín, pim, pim, pim, pim…

Do outro lado do río,

do outro lado, meu ben

do outro lado do río

O pirim, pirim, pim, pim,

teño a quen lle quero ben.

 Pirimpimpín, pim, pim, pim, pim,

Á entrada de Portugal

hai un lexo de letreiro

que sempre está a dicir

o pirim, pirim, pim, pim,

Portugal meu compañeiro.

 Pirimpimpín, pim, pim, pim, pim,

Rebola o pai, rebola a nai, rebola a filla,

e eu como son da familia tamén quero rebolar

 Pirimpimpín, pim, pim, pim, pim,

Rebola…

 Pirimpimpín, pim, pim, pim, pim,

(C.L.M. / V.C.G.)

Quen teña viño

Quen teña viño, quen teña viño,

quen teña viño que me dea un pouquiño.

Quen non o teña, quen non o teña,

que vaia rápido coller unha botella.

(Repetir)

Auga que non has de beber, déixaa…

Auga que non has de beber, déixaa…

auga que non has de beber,

déixaa correr, déixaa correr.

(Repetir)

(C.L.M. / V.C.G.)

Xota de Langueirón

María, miña María,

ti es a miña beleza,

ti es a miña alegría

cando non teño tristeza

cando non teño tristeza

ai la la la

ai la lá

Ai, Sariña, Sara,

túa nai marchou

para Buenos Aires,

e non te levou,

e non te levou,

e non te levou.

Ai, Sariña, Sara,

túa nai marchou.

Escribín e non firmei-e.

Escribín e non firmei-e.

Vai unha carta sen firma,

vai un cariño sin lei-e.

Ai, ai, ai,

que ti has de ser

el primer amor

de mi bien querer.

Aquí vin, aquí cheguei,

aquí me mandaron vir-e;

ahí tienes mi corazón

se lo quieres recibir-e

-Ai amor, amor,

que traes aí?

-Traio unha laranxa

para darte a ti.

Heime de subir ao alto,

desde o alto vexo ben-e;

tamén vexo os meus amores

se se enredan con alghen-e.

ai la le la ai le la la

ai la le la ai le la la

Anque o pandeiro é viudo,

as ferreñas son casadas;

anque o pandeiro é viudo

lévano ás foliadas.

Moito miras para min-e,

seique me queres comer-e.

Non son molete, nin broa

nin o viño para beber-e.

E vaite de aí,

xa podes marchar,

que eu na miña vida

che volvo a falar.

ai le la le la

ai le la le la

ai le la le le la

ai le la le la

(L.V. / M.F. / D.P./ A.L.)

Amores e desamores

A cinta de namorar-e

a cinta namoradeira,

a cinta de namorar-e

tráiocha na faltriqueira.

(D.G.I.)

Agora que me puxeches

a barriguiña redonda,

has de te casar comigo

ou hasme volver a honra.

(D.G.I.)

Agora que vén a noite

vén a miña alegría

para ver o meu amor

que non o vin polo día.

(I.M)

Ai, amor, amor,

teño cento e un,

pero que me guste

non teño ningún.

(L.R./ M.G. /L.P)

Ai, amor, xa podes marchar,

que na túa vida

che volvo a falar.

(J.J.V. / C. P.)

Ai, Deus, que che rifan na casa

porque parolas comigo.

Deixa, que dese traballo

eu te librarei se vivo.

(D.G.I.)

Algún día por te ver

abrín a porta da ieira.

Agora por non te ver

cérroa ben de carreira.

(L.V. / M.F. / D.P./ A.L.)

Amoriños, amorotes

hainos na beira do río

Xa me cago nos amores

e mais en quen os pario.

(C. L. / A. L. / O. P.)

-Amor meu, chegas tarde,

tés que durmir ao sereno.

-Abre a porta, rapaza,

eu ben sei que tarde veño.

(C. L. / A. L. / O. P.)

Aparta, loureiro verde,

deixa clarear a lúa.

Se non vexo os meus amores,

non vexo cousa ningunha.

(D.G.I.)

A raíz do toxo verde

é moi mala de arrancare.

Os amoríos primeiros,

son moi malos de olvidare.

(D.G.I.)

A rula que enviuvou

non verei máis casada,

nin pousada en rama verde

nin beber en auga clara.

(D.G.I.)

A señora vai na misa,

o señor vai no sermón.

Á señora cáelle a saia,

ao señor cáelle o calzón.

(D.G.I.)

Ben te vin entrar na misa

ben te vin arrodillar,

e do gusto de te ver

non me puiden prisinar.

(D.G.I.)

Cinco xostilliños teño

de diferentes colores.

Cinco amores tamén

para escoller os millores.

(D.G.I.)

Debaixo da oliveira

nin chove nin cae orballo.

Amor, se queres ser meu

non me des moito traballo.

(J.J.V. / C. P.)

Desde onde estou

vexo as areas do mar.

Tamén vexo os meus amores

e non lles podo falar.

(L.R./ M.G. /L.P)

Durmo sola na cama

porque non teño marido.

Cando me pican as pulgas

do outro lado me viro.

(R.B. / J.C. / R. F. / R.G.)

E bailan o tango

e maila muiñeira.

Ás de aló de riba,

non hai quen as queira.

(R.B. / J.C. / R. F. / R.G.)

-Esas túas mans brancas,

todas cubertas de anillos,

son as que me fan andar-e

de noite polos camiños.

-Eu non teño mans brancas

nin tampouco traio anillos,

nin son que che faigo andar-e

de noite polos camiños.

(D.G.I.)

Es bonita máis ben

es bonita máis ben

eras amigo das nenas

como os bois do almacén

(I.M)

Esta noite e mais a outra

e mais a outra pasada,

abalei unha pedra

que nunca fora abalada.

(L.V. / M.F. / D.P./ A.L.)

Esta noite hei de ir alá,

rapaza non teñas medo.

Como son home de paz,

non poñas o tarabelo.

(D.G.I.)

Esta noite hei de ir alá,

rapaza non teñas medo.

Déixame a porta atrancada

cunha palla de centeo.

Se tivera unha laranxa,

contigo a compartiría,

pero como non a teño,

hai que dar a despedida

(L.V. / M.F. / D.P./ A.L.)

Eu a ti quéroche ben,

regaliño dos meus ollos;

eu a ti quéroche ben,

non lle quero así a todos.

(I.M)

Eu casar casaría,

eu casar casaría,

se a vida de casada

fose como a do primeiro día.

(I.M)

Eu caseime por un ano

por saber que vida era.

O ano foise acabando,

quen solteiriño me dera!

(M.L. / M.N. / D. R.)

Eu pedinllo a unha rapaza

vindo do val de Viveiro.

Eu pedinllo no camiño

e ela deumo no carreiro.

(D.G.I.)

Eu queríame casar,

miña nai, non teño roupa.

Casa, miña filla, casa;

unha perna tapa a outra.

(M.L. / M.N. / D. R.)

María ten boas pernas,

que llas vin no corredor.

Non vin pernas coma elas

na filla dun labrador.

(R.B. / J.C. / R. F. / R.G.)

Marmuradiña sereie,

marmuradiña sereie.

Na punta dos meus zapados

na miña vida andeie.

ai la le la la

ai la le la

la le la la

Eu non quero amores

que non van bailar-e

que vai para a taberna

vaise emborrachar-e

Vaise emborrachar-e

e deixalo ir-e

e marcha para a cama

déitase a durmir-e

A tocar a pandeireta

e maila pandeiretiña,

gañei un pano de seda

que me deu miña madriña

ai la le la le la

ai la le la le la

ai la le la le la

ai la le la le la

O que non canta nin baila,

a que vai á foliada?

Aprendere catro mentiras,

para contar pola semana

É que telo, telo

e non o queres dar-e

e despois de vello

halo de rifar-e.

halo de rifar-e

halo de rifar-e

e que telo, telo,

e non o queres dar-e.

(L.V. / M.F. / D.P./ A.L.)

Meniña, se non cumprín

co amor que me tiveche,

dáme os bicos que che din,

devólvoche os que me deche.

(D.G.I.)

Meu amor éche pequeno,

nunca tan pequeno fora:

cunha vara de burele

fíxenlle calzón e gorra.

(D.G.I.)

Miña nai por me casar

e meu pai por darme o dote

armaron un zafarrancho

e rompéronlle os pés ao pote.

(M. O. D.)

Miña nai por me casar

e meu pai por darme o dote

formaron unha porfía,

rompéronlle as patas ao pote.

(D.G.I.)

Miña nai por me casare

ofreceume o cu dun pote,

e agora que me casei

doume con el no cocote.

(C.F.T.)

Miña nai por me casar

ofreceume tres ovellas:

unha coxa, outra cega,

outra que non tiña orellas,

outra que non tiña orellas

ai a la la

ai a la la

-Por que choras, miña prenda?

-Como non hei chorare?

Pasou por min o meu mozo

e non me quixo falare.

(D.G.I.)

Miña nai por me casar

prometeume canto tiña.

Agora que me casei,

pagoume cunha galiña.

(L.R./ M.G. /L.P)

Miña nai por me casar

prometeume unha becerra.

Agora que me casei,

díxome que morrera.

(L.R./ M.G. /L.P)

-Nena que vendes as peras,

cantas che mandaron dare?

-Para ti, meu queridiño,

non mas mandaron contare.

(D.G.I.)

Non choro por pai nin nai

nin pola irmá máis vella.

Choro pola pastorciña

que anda co gando na serra.

(D.G.I.)

Non digas que non atopas

unha nena que che agrade.

As rapaciñas bonitas,

onde están logo se sabe.

(R.B. / J.C. / R. F. / R.G.)

Non me tires con pedriñas

nin con onzas recortadas.

Xa sabes que non te quero,

non me sigas as pisadas.

(D.G.I.)

O meu amor desta noite

quedou de vir e non veu.

Montou no ferrocarril,

marchou para Montevideo.

(J.C.L.)

O meu amor é Antón;

o meu amor é Antón.

Vai no viño no Ribeiro,

non sei se virá, se non.

(M.L. / M.N. / D. R.)

O meu amor vai na guerra,

Deus o aparte das balas,

para que poida cumprir

as palabras que ten dadas.

(J.J.V. / C. P.)

Os amores dalgún día

o que eu quería era velos,

agora, que tanto me dá

amalos que querelos.

(R.B. / J.C. / R. F. / R.G.)

O sol anda peneirando

coa súa peneiriña.

Tamén eu quedo penando

por culpa de ti, meniña.

(D.G.I.)

Paxariño balandrán,

non me comas as cereixas.

Vai meu amor en Castilla,

non teño a quen dar as queixas.

(D.G.I.)

Quero ben a escopeta

que é miña encubridora.

Di que veño das lebres,

veño de ver a señora.

(D.G.I.)

Quen me dera unha nai

anque fora dunha silva,

anque a silva picara

sempre eu era a súa filla

sempre eu era a súa filla

ai a la la ai a la la

ai a la la ai a la la

ai a la la ai a la la

ai a la la ai a la la

(L.V. / M.F. / D.P./ A.L.)

Secan as herbas nos campos

e volven enverdecere

así fan os amores vellos

cando se volven a vere.

(D.G.I.)

Teño tres cartos e medio

metidos nun tabaqueiro.

Cásate comigo nena

que teño moito diñeiro

(D.G.I.)

Unha mañá por te ver,

abrín portas e ventanas,

Hoxe por te non ver

todas as teño cerradas.

(D.G.I.)

Vente comigo, Rosiña,

deixa quedar a roseira.

Durmirás na miña cama,

serás a miña compañeira.

(D.G.I.)

Arrolos e cantos de berce

Ai, María Manuela,

corpo delicado,

ven ver o neno

que che está chorando.

Chóralle o neno,

chóralle o neno

a María Manuela.

Coas bágoas nos ollos,

quedouse durmido.

Durme, que che preste,

meu caraveliño.

Chóralle o neno

a María Manuela,

corpo delicado.

(D.G.I.)

Á miña nena pequena,

pequeniña coma un rato,

heina de levar ao muíño

e métoa nun burato.

(D.G.I.)

A miña nena pequena,

quen a ha de abalar?

A mama vai no muíño,

o papa vaina buscar.

A miña nena pequena

heina de ensinar a todo:

a correr, a peneirar,

a botar o pan no forno.

A miña nena pequena,

quen lle ha da dar a teta?

A mama vai no muíño,

o papa na herba seca.

(L.R./ M.G. /L.P)

Anda, paxariño,

anda despaciño,

por ver se se queda

durmido o neniño.

(D.G.I.)

-Aquel paxariño eran tan lindiño,

viña de Valencia, da beira do río.

-E como lle chaman?

-Chámanlle Pepiño

-Ai, que rico nome ten o paxariño!

(D.G.I.)

Cala, meu neniño, cala

quen che ha de dar a teta?

Túa nai vai no muíño,

e teu pai na herba seca.

(J.J.V. / C. P.)

Durme ben, durme ben, meu rolo

que non hai berce como o colo,

que non hai berce como o colo,

durme ben, durme ben, meu rolo.

(D.G.I.)

Durme meu neniño,

que teño que ir ao nabal,

a buscar unhas nabizas

e tamén me falta sal.

(D.G.I.)

Eh, neniño, eh.

Eh, neniño, eh.

O papá vai na vila

e ha de traer café.

(M.L. / M.N. / D. R.)

Este neno quere durmir,

soniño non lle quer vir.

Ven, soniño, ven por aquel buratiño.

Ven, soniño, ven e adormenta o meniño.

(D.G.I.)

Este neno ten soniño,

ten ganiñas de durmir.

Ten un olliño pechado

e o outro xa non pode abrir.

(D.G.I.)

Este neno ten sono

ten ganas de durmir.

Un ollo xa o ten pechado

e o outro non o pode abrir.

(C.F.T.)

Durme meu neniño,

que aí vén o raposo,

e vaite levar

se te pós tan fastidioso.

(D.P..)

Esta nena ten sono,

ten sono e mais non dorme.

Dúrmete, miña filla,

ou vaite levar un home.

(D.P.)

Meu neniño pequeno,

pequeniño como un rato.

Heino levar ao muíño,

heino meter nun burato.

(M.L. / M.N. / D. R.)

Meu pequeniño,

quen che ha de dar a teta?

Teu pai foi ao muíño,

Túa nai na herba seca.

(R.B. / J.C. / R. F. / R.G.)

Miña neniña é aguda,

coma ela outra non hai:

aínda non ten un ano,

e xa fala con súa nai.

(D.P.)

O meu neno está no berce,

quen lle vai dar as papas?

Súa nai está na vila

e súa nai foise coas vacas.

(D.G.I.)

O meu neno pequeniño,

heino de ensinar a todo:

a bailar, a peneirar,

a meter o pan no forno.

(R.B. / J.C. / R. F. / R.G.)

O rorro, mi niño, ro,

cunha tranquiña no cu.

Morrerannos os vellos todos,

quedaremos eu e tu.

(D.G.I.)

Ron, niño, ron

que che doe o corazón;

e a túa nai é polvoreta,

non che quere dar a teta;

e o teu pai é gabián,

non che quere dar o pan.

(D.G.I.)

Teño un neno pequeno,

pequeniño como un rato.

Heino de levar ao muíño

e deixalo nun burato

(J.J.V. / C. P.)

Cerceda, parroquias e arredores

As mociñas de Rodís,

non é unha que son todas,

poñen tres pares de medias

para facer as pernas gordas.

(L.R./ M.G. /L.P)

As mozas de Queixas,

na beira do tren,

quérense casar

e non teñen con quen.

(L.R./ M.G. /L.P)

As nenas das Encrobas

ben se poden alabar.

Teñen o señor campaneiro

vestido de militar.

(C. L. / A. L. / O. P.)

Asubioume unha pega,

asubioume un paxaro.

Asubioume unha pega

no campo de san Amaro.

(L.R./ M.G. /L.P)

Coma as de Cerceda non hai,

coma as de Cerceda non hai.

Pasean por onde queren,

abusan de cantos hai.

(L.R./ M.G. /L.P)

En Belir hai boas nenas,

en Buzarelos gana delas

e no Brazal caravillas para cancelas.

(L.R./ M.G. /L.P)

En Ordes hai boas mozas,

en Santa Uxía, flor delas,

nas Capelas, señoritas

e en Mangüeiro tarabelas.

(D.G.I.)

Hei de entrar en Cerceda

anque me poñan cancelas,

e pase todo o día

abrindo e cerrando nelas.

(B.B.V.)

Na entrada de Belir

hai un loureiro plantado,

que o casaron as mozas

para casar de contado.

(L.R./ M.G. /L.P)

San Román das Encrobas

ten o camarín de pedra.

Tamén o podía ter

de outro ou de prata, se quixera.

(C. L. / A. L. / O. P.)

Cregos, igrexa e santos

Á igrexa non vou

porque estou coxo

pero a taberna vou

pouquiño a pouco.

(J.J.V. / C. P.)

Do San Andrés,

mandáronme tres peras

nun ramalliño

Estimaba de saber

quen me ten tanto cariño.

(J.J.V. / C. P.)

-Miña Santa Margarida,

que lle ha dar aos arrumeiros?

-Auguiña da miña fonte

e a sombra dos meus bidueiros.

(M.L. / M.N. / D. R.)

Nenas do pelo pequeno,

acudide o voso cura,

que caeu do campanario

entre o medio da verdura.

(D.G.I.)

Nosa señora da Barca

mais a de Tubiáns,

teñen a cara redonda

e parecen dúas irmáns.

(J.J.V. / C. P.)

O crego e maila criada

ordenaron de cocer.

Tiñan a leña no monte

e a fariña por moer.

(R.B. / J.C. / R. F. / R.G.)

O crego e maila criada

ordenaron de cocer.

Tiña a leña no monte

e a fariña sen moer.

(M.O.D.)

O crego e maila criada

ordenaron unha festa.

Peneiraron na fariña

ao abrigo dunha xesta

(R.B. / J.C. / R. F. / R.G.)

O crego foi ao muíño

e caeu da ponte embaixo.

Acudida ao crego, nenas!,

que vai polo río abaixo.

(R.B. / J.C. / R. F. / R.G.)

O cura chamoume Rosa

eu tamén lle respondín:

desta rosa, Señor cura,

non a ten no seu xardín.

(C.R.A.)

O cura de Barandóns

ten as cirolas rachadas,

que llas racharon as silvas

de andar detrás das criadas.

(J.J.V. / C. P.)

O cura desta parroquia

non é cura nin Señor,

que se deitou coa criada

debaixo do cubritor.

(C.R.A.)

O cura maila criada

foron aos carabulliños;

a criada caeu de cú,

e o cura de fociños.

(C.R.A.)

O cura mais a criada

terminaron unha festa,

amasaron a fariña

ao abrigo dunha xesta.

(C. L. / A. L. / O. P.)

O cura que me casou,

tamén me puido velar.

Se me peta na cabeza,

eu vólvome casar.

(C. L. / A. L. / O. P.)

O cura ten un paxaro,

non sei que paxaro é:

alá pola media noite,

ponse o paxaro en pé.

(D.G.I.)

O cura vendeu a burra

por non lle dar a cebada.

Agora vai dicir misa

dacabalo da criada.

(M.L. / M.N. / D. R.) e (D.G.I.)

O cura vendeu a burra

por non lle dar a cebada.

Agora vai aos enterros

á cabalo da criada.

(C. L. / A. L. / O. P.)

San Antoniño pequeno

anda no monte co gando.

A vixe de Pastoriza

ándallo arracadando.

(J.J.V. / C. P.)

San Paio de Vilacoba

ten uns zapatiños brancos.

As nenas de Vilaboa

vanllos ver os días santos.

(J.J.V. / C. P.)

Santa María de Celas

ten os zapatiños brancos.

Santo Estevo de Pareo

vaillos ver os días Santos.

(C.R.A.)

Señor cura da parroquia,

eu a doutrina non lla sei.

Dígame unha cantiga,

que eu lla repenicarei.

(J.J.V. / C. P.)

Desafíos

-Xa están xuntas as mociñas.

Nós viñemos xa decote

para botarlle un desafío

inda sexa toda a noite.

-Velaí están os rapaces,

xa escomezades as morriñas?

Indes fuxir coma os porcos

cas orellas moi baixiñas.

-As mozas deste lugar

teñen moita fantasía

cando saben que hai noivos

que lle fan a regalía.

-Fantasías non as temos

nin can que nos ladre á porta,

pero a vos non vos queremos

nin para espantallos na horta.

-Tampouco temos cobiza,

rapazas, polo de hoxe

hainas máis agarimosas

sen vir por acó tan lonxe.

-Pois aquí nada vos chama

nin falta que facedes, mozos.

Mala fada para onde vindes,

non dá a terra máis que toxos.

-Ben quixerades, mociñas,

estar sempre nas nosas beiras.

Sairía froito abondo

ao sementar as vosas veigas.

-Non precisarmos máis gando

para semente de tal sorte.

Temos as xuntas dos bois

e non cabedes na corte.

-Mozas, xa non damos creto

no que di voso cantar,

facendo moza dos homes

e rabiando por casar.

-Para casar cuns larpeiros

non nos criou nosa nai.

Inde lavar as carrañas

que boa falta vos fai.

-Decide se nos queredes

ou fuxide xa de aquí.

Vinde mañá, río a adiante

e esperade sen saír.

Ímonos para os nosos lares

que xa sae o día.

Deixamos os desafíos

cando son de mocería.

(D.G.I.)

-Sal á ventana, Marica,

se te queres asomar.

Esa cariña de rosa

quero volver a mirar.

-Márchate de aí, Antón,

non me veñas tentar,

que se me asomo á ventana

ha de ser para te insultar.

-Heiche axustar unhas contas,

contas heiche de axustar.

Vente para acá, queridiña,

que os dous temos que falar.

-Con permiso dos meus pais,

da miña señora tía,

estimara de saber

antonte para que viñas.

-A que veño ben o sabes,

eu che direi a verdá:

veño por pasar a noite

que é cousa de mocedá.

-Queridiño, ben falache.

Queridiño, ben dixeche.

Se non sabes o camiño,

volve por onde viñeche.

-O camiño ben o sei,

ben o vexo dende aquí.

Solo quería levar

unha rosa que hai aquí.

-Esta rosa que ti ves

asomadiña á ventana,

non te ha de querer a ti

porque non lle dá a gana.

-A min non me interesa nada

mulleres me han de sobrar.

Os amores que me negas

moitas mos quixeron dar.

-Márchate que xa non quero

contigo parrafear,

que se canto outras coplas

non mas sabes contestar.

-Cala, Mariquiña, cala

e non me fagas falar:

se me cantas unhas copliñas

logo te fago falar.

(D.G.I.)

Desprezos

A muller de meu irmán

chamoume cara lavada.

Pásache o río pola porta

lávate, miña cuñada.

(L.V. / M.F. / D.P./ A.L.)

A muller do meu irmán

chamoume cara lavada.

Pásate o río pola porta

e lávate miña cuñada.

(C. L. / A. L. / O. P.)

Aínda que regañes os dentes

como o ferreiro martelos,

risa de min non a fas

aínda que te leven os demos

(I.M)

-Andivecheste alabando

Que te querían os mozos,

Quen te vai querer a ti,

Sacho de ceibar os pozos

-Cala ti sapo pequeno

Que maña hei de cocer.

Se non teño varredoiro

contigo hei de varrer.

(B.B.V.)

Arriba laranxa,

arriba limón.

As mozas de agora

véndense ao patacón

(M.L. / M.N. / D. R.)

Arriba pandeiro roto,

abaixo manta mollada.

Onde chegan as mulleres,

os homes non valen nada.

(L.V. / M.F. / D.P./ A.L.)

As mociñas de hoxe en día

todas son unhas viletas:

por unha copa de caña

deixan apalpar as tetas.

(I.M)

Buscando un amigo

a miña vida pasei.

Morro de vello

e non o encontrei,

(J.J.V. / C. P.)

Dixéchesme que me deixaras

porque teu pai era moi rico.

A riqueza de teu pai,

lévaa o corvo no pico.

(C.R.A.)

-E se ti non o tes

e teu pai non cho dá,

e de onde che sal?

-Do trailará.

(D.G.I.)

Eu aquí non canto máis

eu aquí nunca cantei,

por ser a primeira vez

non sei como salirei.

(C.R.A.)

Eu caseime para montaña

 porque había moito pan.

O forno de miña sogra

bota fieitos no verán

(C.R.A.)

Fachendosa. remenda o refaixo

que o tes tendido por riba e por baixo,

que o tes rendido por debaixo e por riba,

fachendosa remenda a mantilla.

(D.G.I.)

Heiche regalar un pano,

unha saia e un mandil,

e unha cara máis bonita

para que mires para min.

(D.G.I.)

Manuel ,Manueliño

perniñas de carabullo,

andas enganando as nenas

    de noite polo escuro.

(C.R.A.)

Mari Pepa ten un neno

entre as tellas do tellado.

O neno de Maripepa

cando chove está mollado.

(J.J.V. / C. P.)

-Maruxiña, dáme un bico

que che he de dar un pataco.

-Non quero bicos dos homes

que cheiran a tabaco.

(D.G.I.)

Miña nai díxome así,

miña nai díxome así:

non fagas caso, rapaza,

de quen non o fai de ti

(M.L. / M.N. / D. R.)

Mira para min ao dreito,

mira para min ao dreito,

que che quero preguntar

o mal que che teño feito.

(L.V. / M.F. / D.P./ A.L.)

Moito de prezas, guapiño

da túa bonitura.

Hacha de comer a terra

debaixo da sepultura.

(D.G.I.)

Na pereira canta o cuco;

no carballo, a bubela;

na pereira un paxariño,

e un borracho na taberna.

(C. L. / A. L. / O. P.)

Nena que estás na ventana

cas puntas do pano fóra,

recólleas para dentro

que o pano non me namora.

(D.G.I.)

Pos o sombreiro de lado

para que che vexa o pelo.

Nin por eso eres bon mozo

nin has de casar máis cedo.

(D.G.I.)

Olvidáchesme por pobre,

tiveches xusta razón:

amor pobre e limón verde

sirven cando hai ocasión.

(D.G.I.)

O paxaro cando canta

mete o rabo na silveira.

Así tamén fan os homes

cando non hai quen os queira.

(C. L. / A. L. / O. P.)

O río cando vai cheo

leva carballos e follas.

Tamén podía levar

as lenguas marmuladoras.

(C. L. / A. L. / O. P.), (L.R.O.) e (D.G.I.)

Os de Lesta son uns tolos,

que xa o dixo santa Ana.

Lévanlle os burros ao adro

para tocar a campana.

(J.J.V. / C. P.)

Os mociños de hoxe

teñen moita pillaría

onde lle dan a bicada

xa non volven outro día

(I.M)

Os solteiros valen ouro,

os casados valen prata,

os viuvos, calderilla

e os vellos folla de lata.

(D.G.I.)

Pasei pola túa porta,

pedinche auga e non ma deches.

Cando ti pases pola miña

farei como me fixeches.

(C. L. / A. L. / O. P.)

Quedaches de vir ás nove,

viñeches ás nove e media.

Non sabes que é pecado

enganar a unha morena?

(C. L. / A. L. / O. P.)

Quedaches en vir ás sete,

viñeches ás sete e media.

Esas non che son palabras

dunha rapaza solteira.

(D.G.I.)

Que nos bicamos os dous

andas dicindo ás rapazas.

Antes de bicarte a ti

bícolle o corno a unha vaca.

(D.G.I.)

Rapaciña do meu tempo,

chámasme a min rapás!

Durme unha noite comigo,

xa mañá mo dirás.

(R.B. / J.C. / R. F. / R.G.)

Teño unha herba na horta

que rabea polo pé.

Tamén has de rabear

por dicir o que non é.

(C. L. / A. L. / O. P.)

Vaite de aí Pedro Chosco,

non me enredes a criada,

nin ma calzas, nin ma vistes,

nin lle pagas a xornada.

(L.V. / M.F. / D.P./ A.L.)

Vaite lavar ao pilón,

vaite lavar ao pilón,

Aínda que laves e relaves,

es negriño de nación

(I.M) e (I.M.P.)

Van dicindo por aí

que teu pai é moi rico.

A riqueza de teu pai

lévaa un corvo no pico.

(C. L. / A. L. / O. P.)

Xa non te quero por miña cuñada,

xa non te quero, que non vales nada,

que non vales nada, que non vales nada,

xa non te quero por miña cuñada.

(D.G.I.)

Entroido

Adeus Martes de Entroido,

eren un valente tuno:

tres días de boa vida,

sete semanas de aúno.

(R.B. / J.C. / R. F. / R.G.)

O Entroido é un larpeiro

e mais é un fillo poblre.

Cada un na súa casa

gobérnase como pode.

(R.B. / J.C. / R. F. / R.G.)

Festas

A festiña acabouse

imos todos para o lugar,

que mañá é día solto

e temos que traballar.

(D.G.I.)

As rapaciñas de agora,

non é unha, que son todas,

poñen tres pares de medias

para facer as pernas gordas.

(R.B. / J.C. / R. F. / R.G.)

As rapazas de Mondoi

levan o nome con elas,

pois non hai polas Mariñas

bailadoras coma elas.

(D.G.I.)

Canta ti, cantarei eu,

iremos os dous cantando,

cante quen tiver amores

que os meus vánseme acabando.

(D.G.I.)

Esta gaitiña que toco

é de coiro dunha ovella.

Onte pacía no prado

e hoxe toca que rabea

(L.R.O.)

Este pandeiro que toco

é de coiro dunha ovella.

Onte pacía nas brañas

e hoxe toca que rabea.

(C. L. / A. L. / O. P.)

Este pandeiro que toco,

este que teño na man,

era de coiro de ovella

da muller de meu irmán

(L.V. / M.F. / D.P./ A.L.)

Este pandeiro que toco

non é meu que é de Pilara

que mo deixou este día

que estabamos de foliada

(I.M) e (I.M.P.)

Esa que anda no baile

carascio que baila ben:

é capaz de dar a volta

no rabo dunha sartén.

(D.G.I.)

Eu cantar, cantaba ben,

a gracia non era moita.

Quedoume no lavadoiro

cando fun lavar a roupa.

(I.M), (M.L. / M.N. / D. R.) e (J.C.L.)

Galeguiños, vide axiña,

repinicar as campanas,

afinar as flautas dulces,

pínfanos, tambor e gaitas.

(D.G.I.)

Non che canto por cantar,

nin por gana que che teña,

canto por dar alegría

a un corazón que ten pena.

(D.G.I.)

O outro dia de reices

Día de San Xulián.

As mociñas de Poulo,

Que riquiña festa fan

(B.B.V.)

Sei cantar, sei bailar,

sei achegar os bois ao carro;

achégate cabo min

e fumaremos un cigarro.

(R.B. / J.C. / R. F. / R.G.)

Xa non ten ferreñas,

ferreñas non ten.

xa non ten ferreñas

e mais toca ben.

(C. L. / A. L. / O. P.)

Mulleres

Eu caseime cunha vella

porque tiña moito gando.

O gando foime morrendo,

e a vella foi quedando.

(R.B. / J.C. / R. F. / R.G.)

Como chove miudiño,

como se espeta no chan-e.

Así baila dereitiño

a muller de meu irman-e.

(D.G.I.)

María recría,

muller de Cambón,

as pernas cagadas

e o cu cheirón.

(L.R./ M.G. /L.P)

María ten sete saias.

As sete lle quedan ben.

No medio das sete saias,

pasa a máquina do tren.

(L.R./ M.G. /L.P)

Miña nai, cando me reñe,

peta co pé no sobrado.

Dime que non quere xenro,

pero eu xa o teño buscado.

(C. L. / A. L. / O. P.)

Miña nai cando me reñe,

peta co pé no sobrado.

Ela di que non quere xenro,

eu xa llo teño buscado.

(R.B. / J.C. / R. F. / R.G.)

Miña nai e maila túa

foron xuntas á romaría.

A miña nai viña borracha

e a túa xa non se tiña.

(C. L. / A. L. / O. P.)

Miña nai era unha pobre,

crioume na boa vida.

Se vén a morte e me mata

miña nai queda perdida.

(L.V. / M.F. / D.P./ A.L.)

Miña nai, miña naiciña,

coma ela non vin outra.

Lávame a miña camisa

no medio da súa roupa.

(L.R./ M.G. /L.P)

Miña sogra morreu onte

e enterreina no palleiro.

Deixeille unha man fóra

para tocar o pandeiro.

(L.R./ M.G. /L.P)

Miña sogra morreu onte,

enterreina no valado.

Cando paso por alí,

chóscolle o ollo de lado.

(R.B. / J.C. / R. F. / R.G.)

O paxaro cando chove

mete o rabo na silveira.

Así fai a boa moza

cando non ten que a queira.

(C.F.T.)

Sogra e nora,

e can e gato

non comen ben

nun mesmo prato.

(J.J.V. / C. P.)

Unha silva me picou,

ela no camiño queda.

Nunca muller me enganou

que non me vingara dela.

(D.G.I.)

Unha vella da Mariña,

dun peido matou un polo.

Se non acoden a tempo

mata galiñas e todo.

(R.B. / J.C. / R. F. / R.G.)

Unha vella dixo a outra

polo pexigo da porta

“Vaite de aí

que a miña vida nada che importa”

(C. L. / A. L. / O. P.)

Unha vella dille a outra

polo buratiño da porta:

Ti métete na túa vida

que a miña nada te importa.

(I.M)

Nadal

Ai!, divina estrela,

ai!, divina luz:

amostraeme a cara

do neno Xesús!

(D.G.I.)

A señora desta casa

e mailo dono tamén,

déanolo aguinaldo

por esta filla que ten.

(R.B. / J.C. / R. F. / R.G.)

Á doniña desta casa

moi ben lle queda a chaqueta.

Moito mellor lle quedaba

se nos dera unha peseta.

(R.B. / J.C. / R. F. / R.G.)

As festiñas de Nadal

son festiñas de alegría;

que en ellas nació un rei

hijo de la Virgen María.

(M.L. / M.N. / D. R.)

Esta noite é Noiteboa,

noite de grande alegría.

Camiñando vai Xosé,

camiñando vai María.

Camiñando vai Xosé,

camiñando vai María,

válgame nosa señora

e a claridade do día.

(D.G.I.)

Oficios

Costureira non a quero.

Tecelá xa ma dan.

Teñen as pernas pequenas

de estar a carón do chan.

(D.G.I.)

Costureiriña bonita,

dáme unha agulla de prata,

para quitar unha espiña

do corazón que me mata.

(T.S.R.)

-Costureiriña bonita,

onde tés a túa cama?

-No poleiro das galiñas,

nunha presiña de palla.

(C. L. / A. L. / O. P.) e (D.G.I.)

Na miña vida vin tal cousa

na feira de Monterroso:

vinte e cinco xastres xuntos

dacabalo dun raposo.

(L.V. / M.F. / D.P./ A.L.)

Non a queiro costureira,

que a quero tecelana;

ergue un pé e baixa o outro,

dá moi ben durmir na cama.

(R.B. / J.C. / R. F. / R.G.)

Non me cases cun ferreiro

que é moi malo de lavar.

Cásame cun mariñeiro

que vén lavado do mar.

(R.B. / J.C. / R. F. / R.G.)

Non te cases con ferreiro

que te comen as muxicas.

Cásate con carpinteiro

que che fai cousas bonitas.

(L.V. / M.F. / D.P./ A.L.)

Non te namores, meniña,

do canteiro que ben canta,

que é a fariña da pedra

que se lle pon na garganta.

(D.G.I.)

O canteiro pica, pica,

pica na pedra miúda,

pica na muller allea,

outro lle pica na súa.

(I.M)

O mariñeiro traballa

de noite coa luz da lúa.

Dá gusto velo chegar

pola mañá cheirando a frescura.

(T.S.R.)

Os canteiros de Pontevedra

pican na pedra miúda,

pican na muller allea,

outros lle pican a súa.

(M.L. / M.N. / D. R.)

Pica, pedreiriño, pica,

pica na pedra miúda,

pica na muller allea

que outro picará na túa.

(D.G.I.)

Se te namoras, rapaza,

algún día do arrieiro,

pon firmeza no querere

que el sempre o fará primeiro.

(D.G.I.)

Son canteiro, son canteiro

e tamén son albañil,

e tamén son carpinteiro.

Xa bo foi o que aprendín.

(D.G.I.)

Vida cotiá

-Ábreme a porta, Maruxa,

se non vou polo portelo.

-Non che podo abrir a porta

que non atopo o tarabelo.

(D.G.I)

Adeus ríos, adeus fontes,

adeus lavadoiros de lavar;

adeus, casa de meus pais,

onde os deixo quedar.

(M.L. / M.N. / D. R.)

Agora que foi e foi,

nena non teñas pesar.

Agora que foi e foi,

Deus o ha de remediar.

(D.G.I.)

Ai, que neno máis bonito,

que cariña tan salgada!

Ai, que neno tan bonito

vimos naquela montaña!

(D.G.I)

A miña galiña branca

hóuboma comer o coco.

Dou tres voltas no aire,

tócalle o pito Farruco.

(T.S.R.)

A miña galiña branca

tróuxena de Paradela.

Un galo da miña sogra

no misal de riba dela

(L.V. / M.F. / D.P./ A.L.)

Anque che son das Mariñas,

das Mariñas de Betanzos,

anque che son das Mariñas

non che vendo garabanzos.

(D.G.I.)

Anque veño da seitura,

anque veño da segada,

anque veño da seitura,

índa non veño cansada.

(D.G.I.)

A vida que leva o pobre

é como a vida do grilo,

polo día moita fame

e pola noite moito frío.

(L.R.O.)

Cando vou ao muíño,

eu ben lle sei o tempero:

cando está alto, baixalo,

cando está baixo, erguelo.

(R.B. / J.C. / R. F. / R.G.)

Carriño que cando cantas

é cando levas máis peso,

moita carta levar debe

o meu corazón cantareiro.

(D.G.I.)

Condenado de paxaro,

onde vai facer o niño:

nunha gavela de toxo

do Simón de Vilariño.

(D.G.I.)

De mañá en oito días

hei regar a miña roza.

Rego arriba, rego abaixo,

torna branca, torna roxa.

(D.G.I.)

De quen é aquela roupa

que está colgada na ventana?

É de Pepiña de Vázquez

que está facendo na cama.

(R.B. / J.C. / R. F. / R.G.)

Este é o son da sega,

este é o son de segar.

Este é o son da sega

que cantan no meu lugar.

(D.G.I.)

Eu ben vin estar o cuco

no bico dun abeneiro,

cunha subela na man

aprendendo a zapateiro.

(T.S.R.)

Eu pídolle o leite á vaca,

a vaca pídeme herba,

herbiña lle pido ao prado,

e o prado pídeme rega.

(D.G.I.)

Indo pola fonte abaixo

fiando na miña roca,

veu un paxaro trigueiro

cagoume na mazaroca.

(D.G.I.)

Lévame no carro, lévame,

carreteiriño das uvas.

Lévame, no carro, lévame,

comerei das máis maduras.

(D.G.I.)

María, se vas ao ría lavar,

ten conta da roupa que a podes rachar.

Por debaixo da ponte víronte pasar,

As pernas, María, viñan de lavar.

(M.O.D.)

Miña cuñadiña nova

meu irmán é moi pequeno,

se queres que medre ben,

dálle o desaúno cedo.

(D.G.I.)

Miña nai e máis a túa

Quedaban no río berrando,

Por culpa dunha galiña

Que ten amores co galo.

(B.B.V.)

Na miña vida tal vin,

na parroquia de Bardáns:

unha cadela con pitos

e unha galiña con cans.

(J.J.V. / C. P.)

Na horta de Xesuscrito,

ai, miña nai, que regalo:

aquel que vive do seu

moito vive descansado.

(D.G.I.)

Nena que gardas o gando,

has pechar ben o portelo,

que o meu becerro ladrón é,

non che brinque no lameiro.

(D.G.I.)

O carballo da portela

abanea e non cae.

Así fai a miña nena

que se guía por seu pai.

(I.M)

O carballo da Portela

ten a folla revirada,

que lla revirou o vento

unha mañán de xiada.

(L.V. / M.F. / D.P./ A.L.) e (T.S.R.)

O tempo das esfollas

non dá proveito a ninguén.

Mandei a muller a unha

e esfolláronma tamén.

(D.G.I.)

Pasei a Ponte Pinguela

Paseina nunha carreira.

Tireille un tiro a unha lebre,

E matei unha Pouleira

(B.B.V.)

Pasei polo rigueiriño,

escurrín e botei un peido,

pillade nenas castañas

que caen do castiñeiro.

(C.R.A.)

Polo río abaixo

ía un xurelo.

Levantou o rabo

e tiña o cu amarelo.

(C. L. / A. L. / O. P.)

Paxaro que vas voando

por encima dese convento,

lévalle á profesora

esta carta que está dentro.

(J.J.V. / C. P.)

Pola mañán chocolate,

á noite café con leite,

mexoume o home na cama

non teño onde me deite.

(L.V. / M.F. / D.P./ A.L.)

Polo río abaixo

vai unha formiga,

cunha man no cu

e outra na barriga.

(L.R./ M.G. /L.P)

Polo río abaixo

vai unha sartén.

Se levase ovos,

ía eu tamén.

(L.R./ M.G. /L.P)

Reprende o teu galo, María,

que o tes moi mal enseñado,

que me vén todas as noites

durmir ao meu sobrado.

(J.J.V. / C. P.)

Se queres que o carro cante,

móllalle o eixo no río.

Despois do eixo mollado,

canta como un asubío.

(L.V. / M.F. / D.P./ A.L.)

Se queres que o carro cante (BIS)

bótalle o eixo de freixo.

Se queres que o amor veña (BIS)

dálle talladas de queixo.

(C.F.T.)

Tamén a folla de millo

amosa ter picardía:

garda o orballo pola noite

para bebelo polo día.

(D.G.I.)

Teño pena e alegría,

teño dous malos e un tempo:

cando a pena me mata

a alegría dáme alento.

(J.J.V. / C. P.)

Teño unha galiña braca

que trouxen de Paradela.

O seu galiño, comadre,

non sae detrás dela.

(J.J.V. / C. P.)

Unha noite e mais a outra

e mais a outra pasada,

abalei unha peneira

que non estaba abalada.

(D.G.I.)

Vexo Vigo, vexo Vigo

tamén vexo Redondela,

vexo a Ponte de Sampaio,

camiño da miña terra.

(D.G.I.)

Vou por aquí abaixo,

arrimada a un pau de buxo.

Pregúntalle a María

se a galiña branca puxo.

(J.J.V. / C. P.)

Xogos

Entrar, entrar,

saír sen tocar

(R.B. / J.C. / R. F. / R.G.)

Refráns

Consellos

Aínda que a mona se vista de seda, mona é e mona se queda

(M.L. / M.N. / D.R.)

A mentira vai ata que a verdade non vén.

(C.F.T.)

Amor de lexos, amor de pendexos

(J.J.V. / C. P.)

A todo porco lle chega o seu san Martiño.

(L. R. / M.G./ L.P)

Cando a gaivota vai cara ao mar, colle os bois e ponte a arar

Cando o arco iris está no poñente, fala o gando e vente; cando o arco iris está no raiante, fala o gando e para adiante.

(L.V. / M.F. / D.P./ A.L.)

Coa muller e co diñeiro, non xogues compañeiro

(M.L. / M.N. / D.R.)

Dime con quen andas e eu che direi quen es.

(L.R. / M.G. / L.P)

É de ben nacido ser agradecido

(M.L. / M.N. / D.R.)

Fai ben e non mires con quen

(L. R. / M.G./ L.P)

Hai que gardar as risas para as choras

(L. R. / M.G./ L.P)

Leiras ciscadas, costelas eivadas

(J.J.V. / C. P.)

Maceiras na horta, rapaces na porta.

Máis importante que falar é saber escoitar

(C.F.T.)

Moito e ben non o fai ninguén.

(D.P.)

Nin xo que pare nin arre que corra.

(C.F.T.)

Non se engana o que non conta nin se baixa o que non monta

(C.F.T.)

O demo sabe máis por vello que por demo

(M.L. / M.N. / D.R.)

Ollos que non ven, corazón que non sente

(M.L. / M.N. / D.R.)

O martes, nin te cases nin te embarques

(M.L. / M.N. / D.R.), (L. R. / M.G./ L.P)

O que lonxe vai casar, trampa leva ou vai buscar.

(B.B.V.)

Ovella que berra, bocado que perde

(M.L. / M.N. / D.R.)

Queixo cego, pan oiado e o viño que remexa.

(L.R.O.)

Se a nai é folgazana, a filla será larchana.

(D.P.)

Temporais

A auga de maio tolle o millo e pan non dá.

(I.M.P.)

A auga en abril, enche o carro e mais o barril

(L.V. / M.F. / D.P./ A.L.) e (I.M.P.)

A chuvia de febreiro fai bo palleiro

(L.V. / M.F. / D.P./ A.L.)

A naide lle debe estrañar que en marzo comece a tronar

(J.J.V. / C. P.)

As patacas da Pascua, arden na ascua.

(M.L. / M.N. / D. R.)

As patacas plantadas en febreiro, van no cesto e veñen no sombreiro

Cada cousa no seu tempo e mallar no mes de agosto.

(L.R. / M. G. / L. P.)

En abril, augas mil

(J.J.V. / C. P.), (C. L. / A. L. / O. P.), (I.M.P.), (C.F.T.), (C.R.A.)

En abril, cear sen candil.

(C.R.A.)

En agosto, o sol marcha coma un lostro.

En maio, aínda a vella quenta o tallo

(J.J.V. / C. P.), (C. L. / A. L. / O. P.), (C.F.T.), (J.C.L.), (C.R.A.)

En maio aínda a vella queima o tallo e o pouco que lle quedou, en San Xoán o queimou.

(I.M.P.), (I.R. / M.G. / L.P.)

En maio, sementa co saio.

(J.J.V. / C. P.)

Entre marzo e abril, sae o cuco do cubil

(T.S.R.)

Entrou maio, sementa co saio.

(L.R.O.)

Nadal mollado, xaneiro xiado.

(D.P.)

Nin mazo sen flores, nin mozas sen amores

No mes de abril, enche o carro e o carril.

(J.C.L.)

Non saques o saio ata o corenta de maio

(C. L. / A. L. / O. P.)

O traballo faise hoxe, non se deixa para mañá. Para mañá déixase o pan.

(J.C.L.) e (L.R.O.)

Outono quente, trae o demo no ventre

O verán de San Martiño, ou grande ou pequeniño.

(I.M.P.)

Pascuas enxoitas, nin poucas nin moitas.

(M.L. / M.N. / D. R.)

Pascuas molladas, anadas dobradas

(M.L. / M.N. / D. R.)

Por San Xoán a sardiña molla o pan

(L.R.O.)

Vaite febreiriño cos teus 28

que se tiveras outros cato,

non quedaba can nin gato,

nin ratiño no burato

nin cornas o carneiro

nin orellas o preguiceiro.

(M.L. / M.N. / D. R.) e (I.M.P.)

Vida cotiá

Cando chove e quenta o sol anda o demo por Ferrol.

(C.R.A.)

Can ladrador, pouco mordedor

(I.M.P.)

Con pan e viño, xa se anda o camiño

(M.L. / M.N. / D. R.)

De tal pau tal estela

(C.F.T.)

Gaivotas na terra, mariñeiros á merda

(L.R.O.)

Home moi luneiro, pouca meda e pouco palleiro

(L.V. / M.F. / D.P./ A.L.)

O comer e o rañar, todo é empezar

(J.J.V. / C. P.)

O home e o oso, canto máis feos, máis fermosos

(J.J.V. / C. P.)

Os fillos da miña filla, meus netiños son, os fillos da miña nora, ou o serán ou non.

(I.M.P.)

Píntega no camiño bebe auga e deixa o viño

(M.L. / M.N. / D. R.)

Sol madrugador, pouco durador.

(I.M.P.)

Xente nova e leña verde todo é fume

(C.R.A.)

Na versión de L.V. / M.F. / D.P./ A.L. no canto de horta emprégase porta. 